Energia psychiczna

Można więc całą energię psychiczną wyładować na jej przeżywanie. W stosunku do wojny zwykły uczestnik jest istotą bierną, bezwolną. Dlatego na wojnie tak trudno się zbuntować, a z drugiej strony stąd ta tendencja ujmowania wojny jako zjawiska o randze żywiołu czy metafizycznego prawa. Dlatego np. jeńcy z "Armii za drutem kolczastym" nie klną na wojnę, ale raczej szukają chluby w tym, że oni jeszcze więcej cierpią niż ludzie na froncie. Podświadomie dumni są z tego, że ich przygoda jest jeszcze straszniejsza, że ' wzięli rekord w cierpieniach i poniżeniach. Uwag tych nie uogólniam, chcę jednak powiedzieć, że wyżej scharakteryzowany moment psychologiczny jest w wielu wypadkach aktualny i że nie da się bez reszty sprowadzić do kategorii socjałno-ideowych. Stąd dalszy wniosek, że książka prawdziwie pacyfistyczna musi nie tylko demaskować wojnę w jej roli społecznej, ale zaatakować ją w jakiś sposób i na terenie rzeczywistości psychicznej.

Assessment Center inwentaryzacja Development Center Odczucia czytelnika .